Проекти

СЛОВЛИТ – Словенските книжевности во превод: чешката, руската, полската и словенечката книжевност на македонски јазик (1945–2025)

Истражувачки проект за присуството и рецепцијата на чешката, руската, полската и словенечката книжевност во македонски превод од 1945 до 2025 година.

Научноистражувачки проект

СЛОВЛИТ

Словенските книжевности во превод: чешката, руската, полската и словенечката книжевност на македонски јазик (1945–2025)

NIP.UKIM.25-26.19

За проектот

Проектот „Словенските книжевности во превод: чешката, руската, полската и словенечката книжевност на македонски јазик (1945–2025)“ – СЛОВЛИТ има за цел да го истражи присуството и рецепцијата на четири словенски книжевности во македонската културна средина преку нивните преводи на македонски јазик.

Во периодот од 1945 до 2025 година, македонските читатели имале можност да се запознаат со бројни автори и дела од чешката, руската, полската и словенечката книжевност. Преводите на овие дела претставуваат значаен дел од македонската книжевна и културна традиција, но податоците за нив се расфрлани низ различни библиографски извори, библиотечни каталози, архиви и издавачки публикации.

Основната цел на проектот е овие податоци да се соберат, проверат и систематизираат на едно место. Истражувањето ќе ги опфати преведените книги и книжевни текстови, со посебно внимание на авторите, преведувачите, издавачите и годините на објавување.

Еден од главните резултати ќе биде изработката на дигитален Регистар на книги, писатели, преведувачи и издавачи, кој ќе овозможи систематски преглед на преводната книжевност и ќе биде корисен извор за истражувачите, студентите, преведувачите и пошироката јавност.

Преку собраните податоци ќе може да се согледа кои автори биле најмногу преведувани, кои преведувачи и издавачи имале значајна улога во претставувањето на овие книжевности и како се менувал интересот за нив во различни историски и културни периоди.

СЛОВЛИТ претставува прва фаза од пошироко замислено научно истражување. Во следната фаза се предвидува продлабочена анализа и периодизација на преведените дела и авторите, со цел подготовка на четири посебни научни монографии, посветени на рецепцијата на чешката, руската, полската и словенечката книжевност во македонски превод.

Проектот ќе придонесе за подобро познавање на македонската преведувачка традиција, развојот на компаративните славистички истражувања и продлабочувањето на книжевните и културните врски меѓу словенските народи.

Истражување

Истражувањето во рамките на проектот СЛОВЛИТ е организирано во четири паралелни истражувачки целини, посветени на чешката, руската, полската и словенечката книжевност во македонски превод.

Секоја истражувачка целина ќе се занимава со прибирање, проверка и обработка на библиографските податоци за преведените дела од соодветната книжевност во периодот од 1945 до 2025 година.

Заедничката методологија ќе овозможи резултатите од четирите истражувања да се споредуваат и да послужат како основа за понатамошни книжевноисториски, компаративни и преведувачки анализи.

Чешката книжевност во македонски превод

Истражувањето на чешката книжевност е насочено кон евидентирање и систематизација на книжевните дела преведени од чешки на македонски јазик. Ќе бидат опфатени преводите објавени како самостојни изданија, како и книжевните текстови застапени во антологии, зборници и периодични публикации, доколку се достапни за библиографска обработка.

Посебно внимание ќе се посвети на авторите, преведувачите и издавачите што придонеле за присуството на чешката книжевност во македонската културна средина. Собраните податоци ќе овозможат понатамошно проучување на изборот на преведуваните дела и развојот на интересот за чешката книжевност.

Руската книжевност во македонски превод

Истражувањето на руската книжевност има за цел да создаде систематизиран преглед на преведените дела од руската книжевност на македонски јазик во периодот од 1945 до 2025 година.

Преку библиографската обработка ќе се евидентираат авторите, насловите, преведувачите, издавачите и годините на објавување. На тој начин ќе се создаде основа за согледување на застапеноста на различните автори, книжевни жанрови и периоди, како и за понатамошна анализа на рецепцијата на руската книжевност во Македонија.

Полската книжевност во македонски превод

Истражувањето на полската книжевност ќе ги опфати книжевните дела и текстови преведени од полски на македонски јазик, со цел нивно библиографско евидентирање и систематизација.

Преку прибирањето на податоците ќе се добие појасна слика за присуството на полските автори во македонската преводна книжевност, како и за улогата на преведувачите и издавачите во претставувањето на полската книжевна традиција пред македонските читатели.

Словенечката книжевност во македонски превод

Истражувањето на словенечката книжевност е посветено на евидентирањето на книжевните дела преведени од словенечки на македонски јазик во периодот од 1945 до 2025 година.

Преку систематизацијата на библиографските податоци ќе се согледа присуството на словенечките автори и дела во македонската книжевна средина, како и придонесот на преведувачите и издавачите во развивањето на книжевните врски меѓу Македонија и Словенија.

Методологија на истражувањето

Истражувањето се заснова на прибирање и проверка на библиографски податоци од библиотечни каталози, национални библиографии, архиви, издавачки публикации и други релевантни извори.

Податоците ќе се обработуваат според заеднички критериуми, со цел да се обезбеди нивна точност, прегледност и можност за понатамошна анализа. Посебно внимание ќе се посвети на идентификацијата на авторите, преведувачите, издавачите, годините на објавување и различните изданија на исто книжевно дело.

Дигитален регистар

Еден од главните резултати на проектот СЛОВЛИТ ќе биде создавањето дигитален Регистар на книги, писатели, преведувачи и издавачи, во кој ќе бидат систематизирани библиографските податоци за преводите од чешката, руската, полската и словенечката книжевност на македонски јазик во периодот од 1945 до 2025 година.

Регистарот е замислен како заедничка база на податоци што ќе овозможи преглед на преведените дела и нивно поврзување со авторите, преведувачите, издавачите и годините на објавување.

Со неговата изработка, податоците што досега се наоѓаат во различни библиографски извори ќе бидат собрани и организирани на едно место. Тоа ќе го олесни нивното пребарување и користење за научни, образовни и културни потреби.

Регистар на преведени дела

Библиографски податоци за преведените книги и книжевни текстови, со информации за насловот, авторот, преведувачот, издавачот и годината на објавување.

Регистар на писатели

Преглед на авторите од четирите словенски книжевности чии дела се преведени на македонски јазик.

Регистар на преведувачи

Податоци за преведувачите што придонеле за претставувањето на чешката, руската, полската и словенечката книжевност во македонскиот културен простор.

Регистар на издавачи

Преглед на издавачките куќи и институциите што објавувале преводи од истражуваните книжевности.

Дигиталниот регистар ќе претставува основа за понатамошни истражувања на рецепцијата на словенските книжевности и ќе овозможи следење на преведувачките и издавачките тенденции во различни периоди.

Регистарот е во фаза на подготовка и ќе се дополнува со проверени библиографски податоци во текот на реализацијата на проектот.

Истражувачки тим

Во реализацијата на проектот СЛОВЛИТ учествуваат истражувачи и наставен кадар од Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, со научни и стручни интереси во областа на славистиката, македонистиката, книжевноста и преведувањето.

Истражувачите заеднички работат на прибирањето, проверката и систематизацијата на библиографските податоци за четирите словенски книжевности, според усогласена методологија.

Главен истражувач

Д-р Јасминка Делова-Силјанова Редовен професор, Катедра за славистика, Филолошки факултет „Блаже Конески“ – Скопје

Членови на истражувачкиот тим

Име и презимеЗвање / Катедра
Д-р Лидија ТанушевскаРедовен професор, Катедра за славистика
Д-р Биљана Мирчевска БошеваРедовен професор, Катедра за славистика
Д-р Лидија АризанковскаРедовен професор, Катедра за македонски јазик
М-р Екатерина ТерзијоскаВиш лектор, Катедра за славистика
М-р Ирен АлчевскаВиш лектор, Катедра за славистика
Д-р Наталија ЛукомскаСтрански лектор по полски јазик, Катедра за славистика
М-р Ружена ХенкриховаСтрански лектор по чешки јазик, Катедра за славистика
М-р Моника ТрпковскаДемонстратор (III циклус), Катедра за славистика

Сите членови на истражувачкиот тим се поврзани со Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ – Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.

Активности

Во рамките на проектот СЛОВЛИТ се предвидени повеќе истражувачки и стручни активности насочени кон прибирање, обработка и систематизација на библиографската граѓа.

Активностите ќе се реализираат преку заедничка работа на истражувачките тимови, консултации, истражувачки посети и соработка со библиотеки и други институции што располагаат со релевантни книжевни и библиографски извори.

Истражувачки и работни активности

Библиографско истражување

Пребарување на библиотечни каталози, библиографии, архиви и издавачки публикации со цел идентификација и евидентирање на преведените книжевни дела.

Истражувачки посети на библиотеки

Работни посети на библиотеки и институции заради непосреден увид во библиотечните фондови, проверка на библиографските податоци и запознавање со достапните извори.

Работни средби на истражувачките тимови

Заеднички состаноци и консултации за усогласување на методологијата, размена на собраните податоци и решавање на прашањата што се појавуваат во текот на истражувањето.

Обработка и систематизација на податоците

Проверка, дополнување и внесување на библиографските записи во заедничка дигитална база, како подготовка за изработка на регистарот.

Претставување на резултатите

Подготовка на извештаи и презентации преку кои ќе бидат претставени текот на истражувањето, собраните податоци и првичните согледувања за рецепцијата на четирите словенски книжевности.

Во оваа рубрика редовно ќе се објавуваат информации за реализираните активности, придружени со фотографии и кратки извештаи.